Bệnh Đạo Ôn Cổ Bông Và Lem Lép Hạt Trên Lúa – Nguyên Nhân Và Cách Đặc Trị

Bệnh đạo ôn cổ bông là giai đoạn nguy hiểm nhất của bệnh đạo ôn trên cây lúa, do nấm Pyricularia oryzae gây ra. Nấm bệnh phát triển mạnh trong điều kiện ẩm độ cao, sương mù nhiều, đặc biệt khi lúa bắt đầu trổ hoặc sau trổ.

Bệnh thường xuất hiện mạnh ở những ruộng:

Bón thừa đạm

Thoát nước kém

Gặp thời tiết âm u, mưa ẩm kéo dài

Hình minh họa bào tử nấm Pyricularia oryzae gây bệnh đạo ôn cổ bông trên lúa
Nguồn: Internet

DẤU HIỆU NHẬN BIẾT BỆNH ĐẠO ÔN CỔ BÔNG

Triệu chứng điển hình là:

Vết cháy nâu hoặc nâu đen xuất hiện trên cổ bông

Cổ bông bị thắt lại, làm gián đoạn quá trình vận chuyển dinh dưỡng

Khi bệnh nặng:

Gié hạt khô

Hạt lép trắng, bạc màu

Bông lúa gãy gục

👉 Hậu quả là năng suất và chất lượng hạt gạo giảm nghiêm trọng.

Bệnh đạo ôn gây hại trên nhiều bộ phận cây lúa
Nguồn: Internet

TÁC HẠI NGHIÊM TRỌNG CỦA ĐẠO ÔN CỔ BÔNG

Nếu không phòng trừ kịp thời, bệnh đạo ôn cổ bông có thể làm:

Giảm năng suất 30–50%

Tăng tỷ lệ hạt lép, gạo xấu

Đặc biệt nguy hiểm khi lúa trổ gặp mưa ẩm hoặc sương dày

👉 Vì vậy, phun phòng đúng thời điểm là yếu tố quyết định để bảo vệ ruộng lúa.

NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH BỆNH LEM LÉP HẠT TRÊN LÚA

Bệnh lem lép hạt là một trong những nguyên nhân chính làm giảm năng suất và chất lượng gạo tại nhiều vùng trồng lúa ở Việt Nam. Bệnh có thể do:

Nấm

Vi khuẩn

Hoặc tác động gián tiếp từ bệnh đạo ôn cổ bông

Khi cổ bông bị đạo ôn làm nghẽn dinh dưỡng, hạt lúa không được nuôi đầy đủ, dẫn đến:

Lép trắng

Hạt nhỏ, khô phôi

Hạt sậm màu

Bệnh phát sinh mạnh trong điều kiện:

Mưa nhiều

Ẩm độ cao

Thiếu ánh sáng

Ruộng sạ dày, bón thừa đạm

Thiếu vi lượng như Bo, Kali, Silic

Giai đoạn lúa trổ – chắc sữa là thời điểm bệnh lem lép hạt gây hại nặng nhất, có thể làm:

Tăng tỷ lệ hạt lép 20–40%

Giảm giá trị thương phẩm của hạt gạo

Cây lúa bị bệnh lem lép hạt
Nguồn: Internet

MỐI LIÊN QUAN GIỮA ĐẠO ÔN CỔ BÔNG VÀ LEM LÉP HẠT

Đạo ôn cổ bông và lem lép hạt có mối liên hệ rất chặt chẽ, thường xuất hiện song song trên cùng một ruộng lúa.

Đạo ôn cổ bông: làm cổ bông bị thắt, chuyển màu nâu xám, gãy gục

Lem lép hạt: làm hạt lép, không no, vỏ hạt sậm màu hoặc có đốm nâu

Khi hai bệnh xuất hiện cùng lúc:
👉 Mức độ thiệt hại tăng gấp đôi, ảnh hưởng lớn đến năng suất và tỷ lệ gạo nguyên.

Lúa bị đạo ôn cổ bông
Nguồn: Hội Nông dân tỉnh Nghệ An

Triệu chứng lem lép hạt trên lúa
Nguồn: Internet

GIẢI PHÁP PHÒNG TRỪ ĐẠO ÔN CỔ BÔNG – LEM LÉP HẠT HIỆU QUẢ
🔹 Biện pháp canh tác – phòng bệnh từ gốc

Chọn giống lúa kháng đạo ôn

Sạ thưa, bón phân cân đối

Hạn chế bón thừa đạm

Quản lý nước hợp lý, tránh ruộng ẩm kéo dài

Theo dõi chặt chẽ giai đoạn làm đòng – trổ bông

🔹 Biện pháp hóa học – phun thuốc đúng thời điểm

Để bảo vệ bông và hạt lúa trong giai đoạn trổ – chắc sữa, bà con nên phun phòng sớm bằng:

👉 Combo Trổ Lẹt Xẹt Trổ Điều
👉 Combo Giải Pháp Phi Hành Gia

Ưu điểm nổi bật:

Phòng và trị hiệu quả đạo ôn cổ bông

Hạn chế tối đa lem lép hạt

Bảo vệ cổ bông – gié hạt

Giúp lúa trổ đều – hạt chắc – giảm lép

📌 Nên phun:

Lần 1: trước trổ 5–7 ngày

Lần 2: khi lúa trổ đều – chắc sữa (tùy điều kiện thời tiết)

✅ KẾT LUẬN

Đạo ôn cổ bông và lem lép hạt là hai bệnh nguy hiểm nhất trong giai đoạn lúa trổ. Việc chủ động phòng bệnh sớm bằng combo Trổ Lẹt Xẹt Trổ Điều kết hợp combo Giải Pháp Phi Hành Gia, cùng với biện pháp canh tác hợp lý, sẽ giúp bà con:

Giữ bông khỏe

Hạt chắc

Năng suất cao

Gạo đẹp, ít hao hụt